REDACTIONEEL

Soms vraag ik me wel eens af of het niet beter is dat je beledigd wordt tijdens het formuleren van een goed doel. En dat het motiverender is dat een vreemde zegt dat je idealen toch niet bewaarheid zullen worden. En zelfs tot verslechtering van de maatschappij zullen leiden. Is dat niet beter voor je motivatie dan complimenten.

Minister Piet Hein Donnerhad toch geen begrotingsbehandeling, zei hij, en kwam dus persoonlijk naar de Bergkerk in Amersfoort om het manifest van de landelijke Sociale Alliantie in ontvangst te nemen: "Nederland Armoedevrij in 2020". Tijdens de bijeenkomst waar werd stil gestaan bij het tienjarig bestaan van de Sociale Alliantie, afgelopen donderdagmiddag 23 september.

Na de toespraak van de voorzitter van de alliantie Henk van Hout en de overhandiging van het manifest, kon Donner, in plaats van de aangekondigde vertegenwoordiger van het ministerie of een gefilmde boodschap, zich persoonlijk tot het publiek richten: kartrekkers uit het hele land van groepen, projecten of organisaties tegen de armoede.

Met toenemende verbijstering en elkaar steeds meer vertwijfelde blikken toezendend kwamen we er opnieuw achter dat deze minister geen enkele maal empatisch overkwam en zich alleen maar overgaf aan theoretische bespiegelingen. Om te beginnen gaf hij aan dat hij het niet eens kon zijn met de doelstelling Nederland Armoedevrij, erger nog hij vroeg zich af of een armoedevrije samenleving wel een menswaardige samenleving kon zijn.

Want mensen dreigen volgens hem een object van de samenleving te worden en niet het subject dat zelfstandig de eigen problemen kan oplossen. En met het terugdringen van het aantal uitkeringen kan het systeem toch gehandhaafd blijven. Daarbij gebruikte Donner opmerkelijk abusievelijk een aan Obama toegeschreven term van: "Ik kan", terwijl het toch "We can" is.

De enige manier om uit de armoede te komen was volgens hem werk. Zestig procent van de huishoudens komt uit de uitkering door werk. Hij had wel van de werkende armen gehoord, maar dat was volgens hem het gevolg van te weinig werkuren.

Voorspelbaar was dat hij Nederland weer eens goed op de kaart wilde zetten. Want het gaat hier met het terugbrengen van de armoede erg goed, volgens hem. Zich vastbijtend aan een statische halvering van mensen in armoede. Zonder over de tijdsspanne te hebben waarin dit tot stand kwam. Of inhoudelijke, financieel technische en kwalititatieve nuanceringen aan te brengen. En zonder  gebruik te maken van de statistieken die dieper op de problematiek ingaan.

Maar de beker met gif was voor de aanwezigen nog niet helemaal geledigd. Het was hem opgevallen dat op de voorkant van het manifest een boom was gefotografeerd met twee takken. Takken met een gezamenlijke oorsprong maar die uiteindelijk ieder hun eigen weg gaan. Donner zag dat als de overheid en de maatschappelijke beweging tegen armoede. En om die tegenstelling nog eens extra te benadrukken had hij het over vrouwe justitia en de vrouw die de ethiek vertegenwoordigt.

Vrouwe justitia heft het zwaard en is geblinddoekt, veroordeelt een ieder zonder vooroordeel. De ethiek kijkt met open ogen, maar heft wel het vingertje. Volgens Donner: "In de rechtstaat kan de overheid maar beperkt utgaan van ongelijkheid. De overheid gaat uit van gelijkheid. Dus echte hulp moet uitgaan van mensen." Donner's conclusie daaruit was dat de overheid vooral de onderlinge rechtvaardigheid in de gaten moet houden en voorwaardenscheppend bezig moet zijn. En dat het maatschappelijk middenveld het probleem armoede moest oplossen.

Als we deze minister moeten begrijpen, dan beseffen we dat met de richting waar de huidige kabinetsformatie heen gaat het nog erger kan worden. Het keurslijf waar de mensen aan de onderkant in worden gedwongen, omdat het grootste deel van de bovenkant van eigen gewin uitgaat. Terwijl de arbeidsmarkt geen echte markt is zolang de sleutel naar werk aan de kant van de werkgever is. De overheid zou zijn blinddoek moeten afwerpen. En niet geloven in theoretische modellen.

Dat de problemen overgelaten worden aan vrijwilligers en slecht betaalde beroepskrachten is een schande. Maar mijn woede is met het schrijven van dit stukje wel goed voor mijn adrinaline, mijn strijdlust en mijn solidariteit.

Op de foto: Raf Jansen (secretaris landelijke Sociale Alliantie) en
                      Piet Hein Donner(demissionair Minister Sociale Zaken en Werk).